Wat is wijsheid?
22/02/2010
Wat is wijsheid?
Als ik terug denk aan de tijd dat wij door het lerarenkorps van de MAVO werden voorbereid op de samenleving, dan bekruipt me een wat dubbel gevoel. Goedbeschouwd deed de school vrijwel niets aan het scheppen van een gezond maatschappijbeeld. Het was al moeilijk genoeg om al die jongens en meisjes op een katholieke wijze op te voeden en aan het eind van de rit als volwaardige burgers aan deze samenleving af te leveren. 
Dat gebeurde in eerste instantie door veel orde en tucht toe te passen. Het begeleiden van de onzekeren onder ons, was iets waarmee de school zich niet bezighield. Het ging om het leren en om het diploma.
De leraar die van de standaard afweek en ons de liefde voor klassieke muziek trachtte bij te brengen, werd in zijn gezicht uitgelachen. Nee, dan de leraar die ons om het minste of geringste liet nablijven. Ondanks dit vervelende karaktertrekje mochten de meesten van ons deze man graag. Meneer Goutier heette hij. Maar ook hij kwam niet verder dan tot de orde van de dag.

Ons voorbereiden op de samenleving? Ik kan me er niets van herinneren. Ja, natuurlijk hadden we wel maatschappijleer. Dat was een meer verplicht nummer dan een door geloof gedreven drang om kinderen de weg te wijzen.
Wij deden, zoals jongeren betaamt, allemaal dingen die de leraren niet begrepen. Maar vergeleken bij wat we nu van de scholen zien, waren we heiligen en verdienen een standbeeld voor gehoorzaamheid en oplettendheid. Wij die subjectieve deugden als netheid en vlijt en gedrag nog in hun schoolrapport hadden staan.

De les maatschappijleer die we overigens alleen zo nu en dan hadden, werden gegeven door meneer De Groot. De Groot was toen al een wat oudere heer die ons leerlingen bij zich thuis ontving om het over het leven te hebben. Meneer de Groot die ons een keer liet roken in de klas. De leraren deden het ook, waarom wij dan niet? Meneer de Groot mochten we bijzonder graag. Hij behandelde ons als gelijken, in tegenstelling tot zijn collega's die ons vanuit de hoogte leken te bekijken. Maar staken we veel op van zijn pogingen om ons iets bij te brengen? 

En ook in politiek opzicht waren wij nog ongeschreven bladen. We hoefden er wat de school betrof ook niets van te weten. We mochten immers toch niet stemmen.
Toch kregen we wel eens iets van de politiek mee. In een tijd zonder internet, gratis kranten en nog maar twee televisiezenders waarnaar je kon kijken, was dat nog een hele opgave.
Ik herinner me dat ik eens met een meisje uit 2 MAVO opfietste, die mij vroeg wat ik zou gaan stemmen als ik mocht. En net als zij zou ik Hans Wiegel stemmen. Waarvoor hij stond, wisten we niet, maar hij was jong en kon de dingen met humor en een kwinkslag zeggen.

Ook wij waren sterk beïnvloed door het uiterlijk en de uitstraling. Daarom zal Rita nooit onder jongeren scoren en Femke juist wel, al komt haar uiterste houdbaarheidsdatum al in het zicht.

Wij mensen gaan af op uiterlijk vertoon. Het gaat niet om de boodschap, maar om wie hem brengt. En het gaat niet om de boodschap zelf, maar om het verhaal waarin de boodschap is verpakt. En een zelfzuchtig iemand kan deze ingredienten ter meerdere eer en glorie van zichzelf gebruiken.
Veel mensen van mijn generatie hebben door schade en schande moeten vaststellen hoe het werkt. De nieuwe, snelle generaties willen het zelf uitvinden, maar zullen in precies dezelfde valkuil stappen als wij indertijd. Kijk naar de boodschap en de boodschap alleen.

Ik benijd geenszins de mensen die straks gaan stemmen. Op wie moet je nu stemmen? Ga er maar eens aan staan. Ik benijd evenmin al diegenen die zich in politiek opzicht willen doen gelden. De wereldverbeteraars en de idealisten. Dat zij opgewassen zijn tegen het gedraai en gekonkel. Dat ze in staat zullen zijn om datgene waarvoor ze staan helder en zonder boosheid naar voren te brengen. Dat ze gehoord worden! Dat ze elkaar geen vliegen mogen afvangen. Dat ze niet liegen en draaien. Dat ze mogen volharden in geloof in zichzelf.